ΑρχικήΨηφιακή ΒιβλιοθήκηΆρθραΆρθρα (Ελληνικά)ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ-"Η επίδραση των μύθων στην ψυχανάλυση"

ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ-"Η επίδραση των μύθων στην ψυχανάλυση"

ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ

 

Ο Παν. Σακελλαρόπουλος, πρώην μέλος της Ελλ. Εταιρείας Ψυχαναλυτικής θεραπείας μιλά για την επίδραση των μύθων στην ψυχανάλυση με αφορμή το συνέδριο που ξεκινά σήμερα

 

(συνέντευξη στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 4/10/2006)

  

Δημοσιογράφος Ιωάννα Σωτήρχου

 

Επιστήμη για μένα σημαίνει το επεξεργασμένο συναίσθημα", μας λέει ο καθηγητής Ψυχιατρικής Παναγιώτης Σακελλαρόπουλος, από τα ιδρυτικά μέλη της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας, που μετρά περίπου 30 χρόνια ζωής και μαζί με ιη Διεθνή Ένωση για την Ιστορία της Ψυχανάλυσης συνδιοργανώνουν το διεθνές συμπόσιο για την ιστορία της ψυχανάλυσης "Ιστορία και λειτουργία των μύθων στην ψυχανάλυση: συνδέσεις μυθολογίας, τραγωδίας και κλινικής", με περισσότερες από 100 ανακοινώσεις-εισηγήσεις, συμμετοχή δεκάδων επιστημόνων και τουλάχιστον 30 διάσημων ονομάτων στο χώρο της ψυχανάλυσης, κυρίως από την Ευρώπη.

Ακόμη όμως και σήμερα, 150 χρόνια από ιη γέννηση του ιδρυτή της, Φρόιντ, η ψυχανάλυση δέχεται δριμεία κριτική. "Αφού μπορεί να ελαφρώνει ιόν ανθρωπινό πόνο δικαιούται να υπάρχει", μας λέει ο καθηγητής για την αναγκαιότητα της ύπαρξης της.

 

 —Γιατί η ψυχανάλυση είναι συνυφασμένη με τον μύθο;

"Από έφηβος, αυτή η ιδιοφυΐα, ο Φρόιντ, ασχολήθηκε με τη μελέτη της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας, της αιγυπτιακής και της ασσυριακής μεσοποταμιακής. διότι είχε διαισθανθεί η σχέση που έχει η μυθολογία με ιη συμπεριφορά του ανθρώπου σε όλους τους λαούς και πολιτισμούς και κυρίως τη σχέση της με την παθολογία. Το βλέπουμε στον Οιδίποδα, που τιμωρείται τόσο βαριά για μια αιμομιξία εν αγνοία του. που την είχαν ήδη ορίσει οι θεοί. Και ερχόμαστε σε αυτό το θαύμα της ελληνικής μυθολογίας, που γεμίζει τούς θεούς με αμαρτήματα, τούς επιτρέπει τα πάντα αλλά οι άνθρωποι δεν έχουν το δικαίωμα να τα κάνουν και τιμωρούνται. Και το βαρύτερο από αυτά τα αμαρτήματα είναι η ύβρις, το ότι τολμούν οι θνητοί να συγκριθούν με τους θεούς ή να νομίσουν ότι τούς ξεπερνούν, κάτι που τιμωρείται αμείλικτα. Τρανό παράδειγμα εδώ είναι ο μύθος της Νιόβης, η οποία είχε επτά αγόρια και επτά κορίτσια και τόλμησε να συγκριθεί με τη Λητώ που έκανε ένα αγόρι, τον Απόλλωνα, και ένα κορίτσι, την Άρτεμη, με αποτέλεσμα ο Απόλλωνας να σκοτώσει τα αγόρια της και η Άρτεμη τα κορίτσια της και να απομείνει έρημη χωρίς παιδί. Το συναρπαστικό με την ελληνική μυθολογία είναι ότι δεν υπάρχει κατάσταση παθολογική, ψυχικά παθολογική ή ιδιαίτερη του σήμερα που να μην τη συναντάμε σε ένα μύθο θεού ή ήρωα της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας. Είναι αυτός ο πλούτος και η δυνατότητα να συλλάβουν κάθε ψυχολογική κατάσταση και να την εντάξουν μέσα σε έναν ολόκληρο κώδικα που ειπώθηκε τελικά Θρησκεία του δωδεκάθεου και συγκρότησε την αρχαία ελληνική μυθολογία".

 

— Πώς ο μύθος γίνεται ψυχαναλυτικό εργαλείο;

Αυτό που συνέλαβε ο Φρόιντ είναι ότι το πεπρωμένο, δηλαδή το παρελθόν του ατόμου, δεν είναι κάτι που ζει ανεξάρτητα από ιόν άνθρωπο και του ήρθε μοιρολατρικά, αλλά διαμορφώθηκε από ιόν τρόπο που μεγάλωσε και έζησε. Δεν είναι τυχαίο να είναι γιος βασιλιά και διάδοχος μιας μεγάλης πόλης, όπως ήταν η Θήβα, και επειδή ο χρησμός υπαγόρευε ότι θα σκοτώσει τον πατέρα του. θα τον παραπετάξουν στο βουνό και θα του τρυπήσουν τα πόδια, το πραγματοποίησε. Μπορούμε να πούμε ότι αυτό το τραγικό ξεκίνημα στη ζωή του Οιδίποδα δεν έπαιξε ρόλο στη διαμόρφωση ίου χαρακτήρα του αργότερα; Μπορεί να πει κανείς λογικός άνθρωπος ότι τα παιδικά Βιώματα δεν έχουν τεράστια σημασία στην εξέλιξη του κάθε ανθρώπου; Αυτό το έπιασε πολύ νωρίς η ψυχανάλυση, το ρηματοποίησε, το διερεύνησε και το έκανε επιστήμη. Τα τραυματικά στοιχεία απωθούνται στο ασυνείδητο, ατό οποίο δεν έχουμε πρόσβαση, και η παιδική αμνησία τα σκεπάζει κατά έναν τρόπο ώστε να πορευόμαστε καλύτερα στη ζωή. Αν όμως αυτό δεν το πετύχουμε, εμφανίζουμε νεύρωση, φοβία, άγχος ή κατάθλιψη. Χρειάζεται να μπορέσουμε να χειριστούμε αυτά τα τραύματα ίου παρελθόντος, να τα επεξεργαστούμε οι θεραπευτές σε συνεργασία με τον πάσχοντα ώστε να μπορέσει να τα ξαναζήσει λιγότερο τραυματικά και να κάνει τις ανακατατάξεις που είναι απαραίτητες. Βέβαια είναι επικίνδυνη η αναμόχλευση του παρελθόντος και επώδυνη η βία της ερμηνείας και της αποκάλυψης. Υπάρχει ένας τρόμος στον άνθρωπο να παραδεχτεί την αλήθεια και να δει ίο υποσυνείδητο του και αυτό είναι ο κανόνας, αυτοί που ζητάνε να μάθουν είναι η εξαίρεση".

 

— Για ποιους λόγους δημιούργησε σάλο η τότε νέα θεωρία;

"Ο Βασικός ήταν η τραγική μοίρα του ανθρώπου να διατηρήσει τη βρεφική του αμνησία και να μη μάθει τα τραύματα που υπέστη στα πρώτα χρόνια της ζωής του. Ήταν το ριζοσπαστικό γενικό των θέσεων: η επιθετικότητα που εκδηλώνει ο άγγελος παιδί, οι αιμομικτικές ή ανομολόγητες επιθυμίες. Ο Φρόιντ τόλμησε να ακουμπήσει αυτά τα πράγματα και ο κόσμος τρόμαξε, γιατί παρά την πρόοδο του δεν τολμούσε να θίξει το ασυνείδητο. Μπορεί το 19ο αιώνα να ξεκίνησαν να μιλάνε για την ομοφυλοφιλία, αλλά πριν δεν μπορούσαν να εκφραστούν για αντισυμβατικές επιθυμίες ο καθωσπρεπισμός της εποχής ήθελε να τα κρατήσει κρυμμένα ή μασκαρεμένα κατά κάποιον τρόπο. Μίλησε για πανσεξουαλισμό με την έννοια ότι τα πάντα έχουν ένα σεξουαλικό χαρακτήρα, όχι με την έννοια του ενήλικα αλλά με μια πιο ευρεία έννοια (...) Η πολεμική σε βάρος του ήταν επίσης αποτέλεσμα ποικίλων συμφερόντων ίων συναδέλφων ίου. Κι ακόμη κατηγορήθηκε ως άθεος επειδή δεν καταφεύγει στη μεταφυσική, όπως και η ψυχανάλυση, που τη χαρακτήρισαν αντιθρησκευτικό δημιούργημα επειδή δεν πήρε τις ευλογίες καμίας Εκκλησίας καθώς δεν πιστεύει ότι ο άνθρωπος έχει ανάγκη να καταφύγει σε μια άγνωστη υπέρτατη μεταφυσική ύπαρξη για να τα βγάλει πέρα ατή ζωή".

 

—Τι απαντάτε σε όσους αμφισβητούν ακόμη και την οντότητα της ίδιας της ψυχής;

"Μα, δεν είναι μικρόβιο η ψυχή για να αποδεδειχθεί με το μικροσκόπιο. Είναι σαν να καταργούμε τον μισό άνθρωπο λέγοντας oτι δεν υπάρχει ψυχή. Ένα είναι σίγουρο, άτι ψυχή, μηχανισμοί άμυνας, επιθυμίες ανομολόγητες και τα σχετικά ία έχει ο ζωντανός άνθρωπος και όχι το πώμα, δεν μπορεί κανένας να διαχωρίσει ίο ψυχικό από το σωματικό και αποτελεί τομέα έρευνας το πώς διαπλέκονται".

 

—Υπάρχει το στοιχείο του μύθου στο κλινικό υλικό;

"Αυτό αποτελεί και το μεγαλύτερο μέρος του συμποσίου, η σχέση που υπάρχει ανάμεσα στο κλινικό υλικό και τους αρχαίους μύθους. Για παράδειγμα, ένα από τα Βασικά στοιχεία είναι ο ρόλος ίου φιδιού σία όνειρα κυρίως των γυναικών που τα φοβούνται. Ο όφις όμως είναι εκτός από επικίνδυνος και από ία ιερότερα και σημαντικότερα ζώα στον αρχαίο μύθο".

 

—Τι ενδιαφέρον έχει για το μη ειδικό κοινό το συμπόσιο;

"Υπάρχει μια ευρύτατη Θεματολογία, από τον" αρχαίο μύθο ατά μεγάλα σύγχρονα προβλήματα, από το παιδί και τα προβλήματα του εφήβου σε αυτά των γηρατειών, καθώς και τη σχέση της ψυχανάλυσης με τις άλλες επιστήμες - φυσική, ανθρωπολογία, κοινωνιολογία, καθώς και τις τέχνες, από τη λογοτεχνία μέχρι τον κινηματογράφο, που είναι ένας από ιούς εκλεκτότερους και πιo προνομιούχους τρόπους προσπέλασης προς ίο ασυνείδητο και την ανθρώπινη ψυχική κατάσταση. Το συμπόσιο έχει συνενωτικό χαρακτήρα, κινείται ανάμεσα στα διαφορά ψυχαναλυτικά ρεύματα, καθώς ένας από τους Βασικούς σκοπούς του είναι ο διάλογος ανάμεσα στις διαφορετικές απόψεις, το πώς συμπληρώνονται ή το πού διαφωνούν".

Το συμπόσιο Θα πραγματοποιηθεί από 4 ως τις 8 Οκτωβρίου 2006 στο νέο κτίριο του Μουσείου Μπενάκη στην οδό Πειραιώς, σε τρεις γλώσσες -ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά- με ταυτόχρονη μετάφραση. Η οργανωτική επιτροπή απαντά στο τηλέφωνο 210-9221739.

Free business joomla templates