Εκπαιδευτικό Σεμινάριο: "Οι προβολικές δοκιμασίες και η διάγνωση στην ψυχαναλυτική ψυχοπαθολογία του παιδιού" (Rorschach, CAT + Βασικά στοιχεία Ψυχαναλυτικής Ψυχοπαθολογίας)

Κύκλος Σεμιναρίων Ι.Ψ.Υ.Π.Ε. – Π. Σακελλαρόπουλος 2026

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο  2026

"Οι προβολικές δοκιμασίες και η διάγνωση στην ψυχαναλυτική ψυχοπαθολογία του παιδιού"

(Rorschach, CAT + Βασικά στοιχεία Ψυχαναλυτικής Ψυχοπαθολογίας)

Απρίλιος - Ιούλιος 2026

Προβολικά στη λανθάνουσα

Οι προβολικές δοκιμασίες αποτελούν ένα μέσο αξιολόγησης και κατανόησης της προσωπικότητας στο σύνολό της. Είναι ένα κλινικό ψυχοδιαγνωστικό εργαλείο, το οποίο, μετά την ολοκλήρωση της χορήγησης και της ανάλυσης των αποτελεσμάτων, μπορεί να καταλήξει στη διάγνωση και στη δημιουργία εξατομικευμένου πλαισίου θεραπευτικής παρέμβασης. Η παρούσα εκπαίδευση απευθύνεται σε ψυχολόγους, οι οποίοι/ες εργάζονται με παιδιά ηλικίας 6 έως 10 ετών, δεδομένου ότι τα παιδιά που διανύουν την λανθάνουσα περίοδο αντιμετωπίζουν σε μεγάλο βαθμό κοινές ψυχικές προβληματικές.

Εκτεινόμενη από το τέλος του 5ου χρόνου μέχρι τις πρώτες εκδηλώσεις της ήβης, η λανθάνουσα περίοδος συνιστά μια περίοδο σχετικής ηρεμίας, η οποία ακολουθεί την προσωρινή και μερική παραίτηση του παιδιού από τις ενορμητικές διεκδικήσεις που κυριαρχούν κατά την προηγούμενη, ταραχώδη φάση του Οιδιποδείου συμπλέγματος. Κεντρική θέση σε αυτή την περίοδο κατέχει η μετατόπιση του ενδιαφέροντος του παιδιού σε νέους τομείς, συνδεόμενους πρωτίστως με την μάθηση, το σχολείο, τις πολιτιστικές και κοινωνικές δραστηριότητες.

Κατά τη διάρκεια της λανθάνουσας περιόδου δεν λαμβάνει χώρα κάποια νέα οργάνωση της παιδικής σεξουαλικότητας, αλλά μια σταθεροποίηση των κεκτημένων της μέχρι στιγμής αναπτυξιακής πορείας και μια περαιτέρω ενίσχυση και απαρτίωση της προσωπικότητας, γεγονός που προσδίδει σε αυτήν την φάση μια κομβική σημασία όσον αφορά την δόμηση και την λειτουργία του ψυχισμού.

Γιατί η επιλογή της συγκεκριμένης εκπαίδευσης;

Η εκπαίδευση στη χορήγηση και στην ερμηνεία των τεστ βασίζεται στη Γαλλική Σχολή. Στο πλαίσιο της συγκεκριμένης κλινικής και θεωρητικής προσέγγισης, τα δύο τεστ (Rorschach και CAT) συνιστούν συμπληρωματικά και αναπόσπαστα εργαλεία, τα οποία ερμηνεύονται σύμφωνα με την ψυχαναλυτική θεωρία.

Βασική εκπαιδευτική αρχή του Σεμιναρίου είναι ότι η ορθή χορήγηση διαγνωστικών δοκιμασιών, οι οποίες στοχεύουν σε μια εν τω βάθει και σφαιρική κατανόηση της προσωπικότητας, προϋποθέτει τη γνώση βασικών στοιχείων ψυχαναλυτικής ψυχοπαθολογίας. Για τον λόγο αυτό το Σεμινάριο στηρίζεται στους εξής δύο κύριους άξονες:

α) Εισαγωγή στις θεμελιώδεις αρχές της ψυχαναλυτικής ψυχοπαθολογίας που πλαισιώνουν τη χρήση των προβολικών δοκιμασιών.

β) Εκπαίδευση στη χορήγηση και στην ερμηνεία των προβολικών δοκιμασιών.

7ος χρόνος Σεμιναρίων & έκδοση Εγχειριδίου Προβολικών του ΙΨΥΠΕ – Π. Σακελλαρόπουλος

Η σημαντική και σταθερή ανταπόκριση στην εκπαίδευση επαγγελματιών ψυχολόγων οδήγησε στην ανάπτυξη τιμητικών συνεργασιών του Προγράμματος Σεμιναρίων του Ινστιτούτου στις Προβολικές Δοκιμασίες με την καθοριστική συμβολή ψυχαναλυτών/τριών εγνωσμένου κύρους στη διεθνή επιστημονική κοινότητα (Catherine Azoulay, Δημήτρης Αναγνωστόπουλος, Δημήτρης Αναστασόπουλος, Χρήστος Ζερβής, Ιάκωβος Κλεώπας, Βασίλης Καψαμπέλης, Τζένη Σουμάκη). Παράλληλα, η ύλη του Σεμιναρίου περιλαμβάνει μια σειρά εισηγήσεων ψυχοπαθολογίας, οι οποίες προτείνουν μια συστηματική παρουσίαση κεντρικών  εννοιών και κλινικών οντοτήτων της ψυχαναλυτικής ψυχοπαθολογίας, στοχεύοντας στην σφαιρικότερη εισαγωγή στο πεδίο της ψυχοδυναμικής διαγνωστικής και την πληρέστερη κατανόηση της ιδιαίτερης συνεισφοράς των προβολικών μεθόδων σε αυτό.

Τέλος, με χαρά σας ενημερώνουμε για την κυκλοφορία του βιβλίου Εγχειρίδιο Rorschach και TAT Ψυχαναλυτική ερμηνεία των συγγραφέων και κλινικών Catherine Chabert, Estelle Louët, Catherine Azoulay, Benoît Verdon με επιστημονική επιμέλεια από την Δρ. Ελίνα Καρδαρά και άμεση διασύνδεση με το Σεμινάριο Προβολικών του ΙΨΥΠΕ, το οποίο αποτέλεσε το πεδίο επώασης του εγχειρήματος της έκδοσης του Εγχειριδίου στα ελληνικά. Η εν λόγω έκδοση (ΤΟΠΟΣ, 2025) είναι πολύτιμη στην μετέπειτα επαγγελματική πρακτική για όλες και όλους τις/τους επαγγελματίες που λαμβάνουν τη σχετική εκπαίδευση

Σε ποιους απευθύνεται;

Η εκπαίδευση απευθύνεται σε ψυχολόγους, ψυχολόγους - ψυχοθεραπευτές, μεταπτυχιακούς φοιτητές ψυχολογίας, τελειόφοιτους φοιτητές ψυχολογίας.

Διάρκεια – Αριθμός Εισηγήσεων

Το Σεμινάριο αναπτύσσεται σε 15 συναντήσεις (11 τρίωρες με κλινικό αντικείμενο & 4 δίωρες με θεωρητικό προσανατολισμό) και διαρκεί από τις 22 Απριλίου έως την 1 Ιουλίου του 2026.

Δεξιότητες οι οποίες θα κατακτηθούν

Ολοκληρώνοντας την ετήσια εκπαίδευση, οι συμμετέχοντες θα είναι σε θέση να χορηγήσουν και να αναλύσουν τα δύο τεστ (Rorschach, CAT).

Αριθμός συμμετεχόντων

8-15 άτομα

Ημέρα — ώρα & τρόπος διεξαγωγής

Τετάρτη 15.00-17.00 (4 θεωρητικά Σεμινάρια) & Τετάρτη 17.30-20.30 (11 κλινικά Σεμινάρια)

Το πρόγραμμα θα διεξαχθεί εξ ολοκλήρου δια ζώσης στην έδρα του Ινστιτούτου (Εσπερίδων 85, Καλλιθέα, Αττική)

Κόστος Συμμετοχής

Το κόστος συμμετοχής στον Σεμιναριακό κύκλο ορίζεται στα 600€ και καταβάλλεται σε 3 δόσεις (200 ευρώ κατά την Εγγραφή —αυθημερόν μετά τη διερευνητική προσωπική συνέντευξη— και 2 δόσεις των 200€ εκ των οποίων η 1^η δόση καταβάλλεται την εβδομάδα Έναρξης των Σεμιναρίων και η 2η έως τις 15 Ιουνίου 2026.

Στη λήξη του σεμιναρίου θα δοθούν βεβαιώσεις παρακολούθησης, με προϋπόθεση την τακτική παρακολούθηση (επιτρέπεται μία απουσία).

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

1. Η παρακολούθηση του σεμιναρίου συνίσταται ισχυρά σε όσους έχουν ήδη παρακολουθήσει (ή επιθυμούν να παρακολουθήσουν) τον εκπαιδευτικό κύκλο στις «Προβολικές δοκιμασίες και τη διάγνωση στην ψυχαναλυτική ψυχοπαθολογία» καθώς και άλλα εκπαιδευτικά σεμινάρια του Ινστιτούτου πάνω στην ψυχαναλυτική ψυχοπαθολογία και τις προβολικές δοκιμασίες. Διευκρινίζεται, ωστόσο, ότι τα παραπάνω δεν αποτελούν προαπαιτούμενο για την παρακολούθησή του.

2. Ο αριθμός των συμμετεχόντων είναι περιορισμένος και οι διαθέσιμες θέσεις κατά κανόνα καλύπτονται νωρίς. Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας, ενώ πριν την εγγραφή θα προηγηθεί προσωπική διερευνητική συνέντευξη. Η ατομική συνέντευξη θα πραγματοποιηθεί δια ζώσης στην έδρα του ΙΨΥΠΕ–Π. Σακελλαρόπουλος στην Αθήνα (Εσπερίδων 85 στην Καλλιθέα). Η ημερομηνία της συνέντευξής σας θα προσδιοριστεί σύντομα μετά την αποστολή της αίτησης και θα λάβετε σχετική ειδοποίηση μέσω e-mail, ενώ κατά την ολοκλήρωση της θα ενημερωθείτε για την αποδοχή της αίτησης συμμετοχής σας.

3. Οι ενδιαφερόμενοι/ες καλούνται να αποστείλουν τη συνημμένη Αίτηση Συμμετοχής συμπληρωμένη το συντομότερο δυνατόν, και πάντως έως την Παρασκευή 3 Απριλίου 2026, στην ηλεκτρονική διεύθυνση athens@inpsy.gr με την ένδειξη στο Θέμα: «Συμμετοχή σε ΚΥΚΛΟ Εκπαίδευσης ΙΨΥΠΕ 2026 στις Προβολικές Δοκιμασίες και τη διάγνωση στην ψυχαναλυτική ψυχοπαθολογία του παιδιού (RΟR, CAT)»

4. Σε περίπτωση ακύρωσης της διεξαγωγής του σεμιναρίου με ευθύνη του ΙΨΥΠΕ — Π. Σακελλαρόπουλος θα γίνει επιστροφή των χρημάτων που έχουν καταβληθεί.

5. Σε περίπτωση που μετά την ημερομηνία εγγραφής σας καταστεί, λόγω έκτακτης συνθήκης, ανέφικτη η συμμετοχή σας στο Σεμινάριο, υπάρχει δυνατότητα επιστροφής της προκαταβολής που έχετε καταβάλλει εφόσον προηγηθεί εκ μέρους σας έγγραφη (μέσω e-mail) ενημέρωση του Ινστιτούτου τουλάχιστον 20 ημέρες πριν από την έναρξη της διεξαγωγής του σεμιναρίου (συγκεκριμένα για τον εν λόγω Κύκλο έως και την Παρασκευή 3 Απριλίου 2026).

ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

Επιστημονική Διεύθυνση Σεμιναρίου – Εισηγητές-τριες

Επιστημονικά Υπεύθυνη και βασική Εισηγήτρια του Σεμιναριακού κύκλου είναι η κλινική ψυχολόγος Δρ. Ελίνα Καρδαρά (Πιστοποιημένη στη χορήγηση των προβολικών δοκιμασιών της Σχολής του Παρισιού, Μέλος της Εταιρίας Rorschach και Προβολικών Μεθόδων της Γαλλικής Γλώσσας, Συνεργάτης του Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.– Π. Σακελλαρόπουλος). Υπεύθυνος του άξονα ψυχοπαθολογίας του Σεμιναρίου «Οι προβολικές δοκιμασίες και η διάγνωση στην ψυχαναλυτική ψυχοπαθολογία του παιδιού» είναι ο κλινικός ψυχολόγος και ψυχοθεραπευτής Δρ. Στυλιανός Φαρσαλιώτης (Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας, Υπ. Ψυχαναλυτής ΕΨΕ και ΔΨΕ, Συνεργάτης του Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.–Π. Σακελλαρόπουλος).

Πέραν των ανωτέρω, σε επιλεγμένα μαθήματα του Σεμιναριακού κύκλου προσκαλούνται ως εξωτερικοί/ές εισηγητές-τριες ψυχαναλυτές-τριες με σημαντική συνεισφορά στην ελληνική ή/και τη διεθνή επιστημονική κοινότητα. 

Σύντομο ιστορικό της Γαλλικής Σχολής

Ο όρος «Σχολή του Παρισιού» περιγράφει μια θεωρητική και μεθοδολογική προσέγγιση ακαδημαϊκών, ερευνητών και κλινικών ψυχολόγων που αναφέρεται στη μέθοδο ανάλυσης και ερμηνείας του Rorschach και του TAT/CAT. Ο όρος εμφανίζεται για πρώτη φορά στο XIIIο Διεθνές Συνέδριο Rorschach και Προβολικές Μέθοδοι στο Παρίσι το 1990.

Τον Μάρτιο του 1950 δημιουργήθηκε η Γαλλική Ένωση Rorschach,  πρόγονος της Κοινότητας του Rorschach και των Προβολικών Μεθόδων, της οποίας  πρώτος πρόεδρος ήταν ο D. Lagache (1903-1972). Ο D. Lagache τονίζει τη διπλή ψυχαναλυτική ερμηνεία των πρωτοκόλλων Rorschach, δηλαδή τη συμβολική ερμηνεία του ασυνείδητου μέσω του περιεχομένου των απαντήσεων και την ερμηνεία των μορφών που το υποκείμενο αναγνωρίζει ως τέτοιες. Σταδιακά ο όρος «προβολικές μέθοδοι» θα αντικαταστήσει τον όρο «τεστ» και η προβολική ψυχολογία θα αποτελέσει μέρος του πεδίου της κλινικής ψυχολογίας και όχι αποκλειστικά της ψυχομετρίας.

Σε συνέχεια ο D. Anzieu (1923-1999) μαθητής και βοηθός του D. Lagache θα αναπτύξει μια ψυχαναλυτική ανάλυση τουRorschach και των Προβολικών Μεθόδων. Η σημαντική έννοια που ανέπτυξε, το «Εγώ-δέρμα» είναι εμπνευσμένο από την προβολική ψυχολογία. Ήταν ο διευθυντής των διατριβών V. Shentoub (1967), R. Debray (1973-1983), N. Rauschde Traubenberg (1981), C. Chabert (1986), F. Brelet-Foulard (1989).

Η N. Rauschde Traubenberg είναι αυτή που θα διοργανώσει τη Σχολή του Παρισιού. Το 1966 διοργανώνεται στο Τμήμα Ψυχολογίας πιστοποιητικό εκπαίδευσης στις Προβολικές Τεχνικές που επιτρέπει την κατάρτιση στους κλινικούς ψυχολόγους. Ως αποτέλεσμα, το 1978 ίδρυσε την «Ομάδα Έρευνας Προβολική Ψυχολογία» φέρνοντας ειδικούς στο Rorschach με ειδικούς στο ΤΑΤ στην ίδια ομάδα εργασίας, η οποία αποτελείται από τους/τιςV. Shentoub, R.Debray, C. Chabert, Α. Sanglade, Μ. Boekholt, Μ. Peruchon, Ν. Jeammet.

Αυτή η ομάδα συνδέεται το 1993 με το Εργαστήριο Κλινικής Ψυχολογίας και Ψυχοπαθολογίας που δημιουργήθηκε από την C. Chabert. Το πιστοποιητικό εκπαίδευσης του 1986 γίνεται Πανεπιστημιακό Δίπλωμα στην Προβολική Ψυχολογία και από το 1988 έως το 2012 προΐσταται η C. Chabert. Το πανεπιστημιακό αυτό δίπλωμα είναι για πολύ καιρό η μόνη γαλλική και ευρωπαϊκή εκπαίδευση στην προβολική ψυχολογία.

Σύντομη παρουσίαση προβολικών εργαλείων

Στο εκπαιδευτικό σεμινάριο παρουσιάζονται 2 τύποι κατηγοριών προβολικών εργαλείων:

Α. Δομικά: αναπαραστάσεις που ενεργοποιούν το φαντασιακό, Rorschach

Β. Θεματικά: εικόνες με συγκεκριμένο θέμα, TAT/CAT

Σύντομη παρουσίαση Rorschach

Το Rorschach δημιουργήθηκε το 1921 από τον Hermann Rorschach, ψυχίατρο και ψυχαναλυτή και αποτελείται από 10 κάρτες. Θεωρείται το βασικότερο προβολικό εργαλείο αξιολόγησης της προσωπικότητας και διαφοροποιείται από τα υπόλοιπα προβολικά εργαλεία καθώς οι φόρμες που βρίσκονται πάνω στις κάρτες δεν είναι συγκεκριμένες και καλούν το παιδί να τους δώσει μια συγκεκριμένη μορφή μέσα από τον λόγο.

Σύντομη παρουσίαση CAT

Το CAT αποτελεί ένα θεματικό προβολικό εργαλείο, το οποίο απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 3 έως 10 ετών. Ο Leopond Bellak, δανειζόμενος τον όρο “apperception” από τον Henry Murray, δημιουργό του ΤΑΤ, και ορμώμενος από την πρόταση του Ernst Kris να αναπτύξει ένα θεματικό προβολικό εργαλείο για παιδιά με ζώα, καθώς τα παιδιά θα ταυτίζονταν ευκολότερα με αυτά, δημιούργησε σε συνεργασία με τη σύζυγό του Sonya Bellak το τεστ. Το τεστ αποτελείται από δέκα κάρτες, κάθε μία από τις οποίες αναπαριστά ζώα σε ασαφείς σκηνές της καθημερινής ζωής, στοχεύοντας στην κατανόηση της ενδοψυχικής ζωής των παιδιών.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία:

• Brelet-Foulard F., Chabert C. (dir.), Nouveau manuel du T.A.T. Approche Psychanalytique, Paris, Dunod, 2003.

• Chabert, C., Louët, E., Azoulay, C., & Verdon, B. (2025). Εγχειρίδιο Rorschach και TAT: Ψυχαναλυτική ερμηνεία (Ε. Καρδαρά, επιστημ. επιμ.). Τόπος.

• Chagnon, J.-Y. (Ed.). (2021). Les méthodes projectives en psychopathologie de l’enfant : Approche psychanalytique. Dunod.

• Emmanuelli M., Azoulay C., Pratique des épreuves projectives à l’adolescence, Paris, Dunod, 2009.